História

Худобны ґаздове, котры пішли за збойників ся стримовали коло обходных доріг, де мали найвекшу надію дашто пірвати. Бардеёвчане дась-тівко з них хопили і забили. Трёх обісили а єдного стяли, як то видно в лівім рогу письма. Прото збойнийі послали выгражне письмо. Є адресоване паном місьтской радниці в Бардеёві. На письмі суть накреслены: шыбениці з обісеныма, шабля, мітла , ватра і ручниця. Місто печати є выпалено 6 дір, великы як конець палця.Текст э написапый латиньков:

Руснацкый край – край высокых гiр а европскых торговых путiв был сторичами звязаный и з чиннистьов збiйникив. Єдны збоювали бо их ґу тому гнала бида и голод, другы збоювали як протест проти панчизми а дакотры лем так, бо ся родили у родинi збийника а иншого жывота не знали.
Збiйникы – тема тяжка, загадочна, велё раз импретувана лем з єдного погляду. Но i збiйникы были лем обычайны смертельны люде, котры не знали келё днiв жывота их чекат або ци ся дожыют заране. И они потрибували мати у жывотi урчиту психичну пiдпору, бы ся цитили быти силными нелем на тiли але i на души. Накелё збiйникы робили тото, што ся причило церкiвным наказанём, обертали ся на маґiцкы уконы, якым вирили, же им принесут серенчу у жывотi, долгый вик, несмертелнисть.
Подля захованых леґендох и приповидок, збiйникы вирили, же як зробят даякый тяжкый «дияволскый» грiх, набудут дияволскы власности, не буде их можливе поïмати, поранити, забити и т.п.. Перегрiшкы бы ся дали роздiлити миджи такы три групы.

28.4.1947 o 4:00 rano vecej jak 17 tisjač vojakiv "Wojska Polskiego" (WP) rozpočali špecijalnu akciju "Wisla", jak zmušane vyseliňa Rusnakiv-Lemkiv i Ukrajinciv z teritoriji Lemkoviny na zapadny zemľi Poľska, ziskany od Ňimciv. Vtody oddily NKVD i Českosloveňskoj armady zablokuvali hranici. Byla to poliťična akcija, jak sja zbaviti Rusnakiv i Ukrajinciv v Poľsku i vytvoriti komunističnyj monoetničnyj štat Poľakiv. Hlavnym ciľom Poľska tu byla likvidacija ukrajinskoho podsveťa nezavislosti v Poľsku, cí rozbyťa UPA. Rusnakiv-Lemkiv i ukrajinskych protivnikiv - ci Ukrajinciv Poľaky nerozlišovali a považovali za jeden narod, a tak poterpili Rusnaci, ľude virny i nevinny, jich ďiti i cily rodíny.

По церьквах угорьскых Русинів іщі нынї можеме відїти много писаных книг. Одкы же ся они брали? Писали їх вандрівны писарї, про котрых ся іщі теперь утримала память міджі народом. Тых писарїв прозывали чорнокнижниками, а то од чорной книгы, яку всягды такы писарї зо собов носили; з той книгы они робили одписы, котры по селах зіставали. Они были або монахами, што повтїкали з монастырїв, або світьскыма людми, што набрали векшой наукы в монастырях.