Stary derevjany cerkvi u Rusiniv - 2.časť - cerkov v Ondavki

Unikatnym zastupcjom rusiňskych derevjanych cerkovok byla grekokatolic'ka cer'kov v seľi Ondavka, kotra sja vyznačovala, trojprostornosťov, kotru tvorili samostatny prostory babincja, korabľa i svjatyňi,1 a holovňi zastavanyma turňami nad tyma trjoma časťami cerkvi.2 Taka konštrukcia turňej mala lemkivskyj tvar i posobila malebnym dojmom.1 Nad zapadnym vchodom i doobkola cerkvi, na korabľu nižše - prečnievav dašok – na turňach byv i trojštokovyj. Pid nim byli majstrami vyrizany ozdobny dočečky. Jedna strana babincja mirjala 8 metriv. Štiri hruby dereva tvorili pro dzvony hlavnu nosnu konštrukciju, kotra sja postupni zužovala od štyri-uhlastoho tvaru babincja až do polygonalnoho tvaru čapky turňi nad babincjom. Seredňa časť – korabeľ, byv čerez dva oblaky na južňij sťiňi dostatočno osvitlenyj. V nižšoj časti korabľa chramu byli ženy a peredňa vyšša časť korabľa byla rezervovana pro chlopiv. Pamjati vartajuť i maľunky na vnutrišňich sťinach cerkvi, holovňi scena na severňij stiňi bez oblakiv zobrazujuča Posľiňij sud. Tu na verchu, jak vse je Isus Christos – Sudcja (zobražiňa Mandorla) V jedňij časti vidime peklo, de je dijavol, kotryj z gamby meče oheň na ľudi, kotry suť pozberany do lach 17. storiča. Nad ľudmi je napisano azbukov: “nyemci”, “wengri”, “zsydzi”. V druhij časti nasťinnoho maľunku je nebo: vybrany na prohuľku v raju suť nevoľniky ci raby - Rusiny.1 Ikonostas byv barokovyj, jakbaču z kince 18. storiča z prolomovanov riz'bou z motivom vinohrada. Sičiňskyj piše, že sja pri joho navščivi v cerkvi nachodžali stary bohoslužebny knihy: Jevanhelion (Ľviv, 17. stor.), Oktoich (Ľviv 1739) i Apostol (Ľviv 1772).3 Cer'kov byla od zakladu perebudovana v 1881 roci (holovňi turňi i dachy) a v 1949 roci byla spalena.12

Foto na začatku članku: Risunok cerkvi v seľi Ondavka5

Foto pid člankom:Perebudovana cer'kov v Ondavki.

Vecej informaciji na FB storinci - Disappeared Wooden Churches -

https://www.facebook.com/DisappearedWoodenChurches

Literatura:
1. Myszkovszky Ernõ: Régi fatemplomok, In: Lyka Károly: Művészet. Negyedik évfolyam, 1905, Második szám, s.119-122
2. Myszkovszky Viktor: Holzkirchen in den Karpathen – Die Ondavkaer ruthenische Holzkirche, In: Mittheilungen der K. K. Central – Commission zur Erforschung und Erhaltung der Kunst- und Historischen Denkmale, Wien, 1880, s. LXXI
3. Sičynśkyj Volodymyr: Dřevìné stavitelství na Makovici, In: Národopisný Vìstník Československý roč. XXIX, č.1-2, str. 7-52.
4. Kosť, Marko, Popovec: KARPATSKÁ DREVENÁ CESTA SLOVAKIA
5. Zaloziecky, W.R.: Gotische und barocke Holzkirchen in den Karphatenländern, Wien 1926
6. Sičynśkyj V.: Dřevìné stavby v Karpatské oblasti, Praha 1940
7. Zapletal Florian: Mírošovská dřevěná „cerkov". In: Český lid XXV, Praha 1925
8. Bohumil Vavraušek: Kostel na dedine a v mestečku, Praha 1929
9. І. Пушкар - Б. Ковачовичова-Пушкарьова: Дерев'яні церкви східного обряду на Словаччині. Науковий збірник MУК в Свиднику. Том 5, Пряшів 1971
10. P.R.Magocsi – F.Zapletal: Holzkirchen in den Karpaten. Wooden churches in the Carpathians. Wien 1982
11. Vydra Josef: Lidové stavitelství na Slovensku, Praha 1925
12. S. Kovačevičova: Drevené kostoly na Slovensku, „Národopisný Vìstník Československý“ 7: 1972, z. 1-2

Zdieľať na Facebooku

Dneska je četver

18. apriľ 2019


Юліаньскый календарь:

5.áпріль 2019

Mapa regіstrovanŷch chosnovatel´iv Holosy.sk

Pisan´a dokumentiv po rusin´sky z OpenOffice

Pysan’a rusyn’skov kirilic’ov v sistemi Windows 7

Jak modifikovaty Firefox, žeby kontrol´oval rusin´skyj pravopis

Posl´idn´i komentar´i

Banner pro vašŷ storіnkŷ

Budeme radŷ jak Holosŷ spropagujete na vašŷch storіnkach čerez reklamnŷj banner.

<br />
Komunіtnŷj portal karpat´skŷch Rusуnіv

Jak bŷ s´te chot´ilу vŷčer´atу banerŷ,kontaktujte nas.