Stary rusinsky pomičny teksty gu melodijom cerkіvnych holosіv

Rusine jak christijanskyj narіd sut prislušnikami vychodnych christijanskych cerkvoch (pravoslavna i grekokatolicka cerkvi), jaky dotrimujut vizantijskyj obrjad, kotroho jednov z holovnych charakteristickych čertoch je spivana molitva.
Sam Isus Christos nam dal priklad spivanoj molitvy, a to todyľ, kіď po Tajňіj Večerі z apostolami spivajuči vyšli na Jeleonsku horu. Svjata cer´kov od pervopočatku zavela spіv do bohoslužeb a to z peresvidčiňa, že ľudskyj holos je na oslavu Boha najdokonališym muzičnym inštrumentom, bo čolovik tak slavit Boha naraz slovami, serdcjom i dumkami. Melodiji pisňoch peršych christijaniv byli perebrany zo starozavitnych sinagogoch - odnoholosne recituvaňa z pidvyšiňom holosu na kincju virša. Pizňiše, jak christijanstvo sja rozšyrilo і midži pohanami, toty suj prisposobili novozavitny molitvy na svoji narodny melodiji.
Každa odďіlna cer´kіvna oblasť chosnuvala pri bohoslužyňoch svoji mistny napivy. U osmym storoču svjatyj Ivan Damaskin vybral spomidži šytkych cerkovnych oblastіv taky napivy, kotry rachuval za najdostojňіšy na oslavu Boha. Toty spivy pererobil a vytvoril tak nazyvanyj «osmohlasnik», podľa jakoho sja u vychodnych cer´kvoch spivat do hnes´. Osmohlasnik tvorit vіsem osnovnych melodij pro tropary, kondaky, prokimeny, stichiry, kanony, no dakotry hlasy prokimeňіv, stichir i kanoňіv majut iši i dakeľo «samopodobnych».
Bohoslužobny teksty sut po muzičňіj storinci dojs ťažky teksty a zapamjatati suj ich slova i melodiju byl se problem virnikiv, no hlavnі ďakіv. No ďaky suj na dany melodiji skladali vlasny pomičny svіtsky teksty, kotry im lechko pripomjanuli melodiju toho kotroho holosu. Pomičny teksty vychodili z bežnoho žyvota našoho narodu a pid nazvov «Ďakіvsky hlasy» sja zapisuvali do rukopisanych spivannikіv. Tych tekstiv bylo barz veľo, mož povisti, že každa okolicja mala svoji vlasny. Do hnes´ sja zachovali ďakіvsky hlasy z prjašivskoho spivannika z poloviny 18 storoča:

Či ja sobі ne gazdyňa,
Či ja sobі ne hospodyňa?
Tri dni chyžu ne mela,
Smiťa ne nosila,
Vstaň že mužu, ne leži,
Smiťa vozom vyvezi!

Holos 2: Jehda snizšel jesi ko smerti...

Či čuješ ty Ivane,
Što tvoja žena spіvaje?
Vozmi ty tot prut,
Što z nim mak trut,
I zaženi ty tvoju ženu v ťіsnyj kut!

Holos 3: Da veseľatsja nebesnaja...

Zaspіvaju tretim hlasom,
Že ľubľu muža,
ale lem časom.
Mij ľubyj supruže,
Ne bij mene duže,
Ja na što prisjahala,
To ja budu trimala.

Holos 4: Svitluju voskresenija propovіď...

1.

Četvertym hlasom zaspivaju
I na svoju ženu dobryj pozir daju,
Pravda, že ženy znajut klamati,
I zabobonov užyvati,
Pіp blahoslovit,
A dijavol zvodit.

2.

A u poľu dva duboňky,
Schililisja do kupoňky,
Kudy hľanu, tudy hľanu,
Nema žadnoj potichoňky.
Na kobzoncі vyhravaju,
Doľu svoju proklinaju.
Doľo moja ne ščasnaja,
Moja žena ne krasnaja.
Ľudsky ženy jak fijalka,
Moja žena jak cyganka,
Dala isti bez obrusa,
Sama sila jak pokusa.
Kažut ľude že to sviňa,
A to moja hospodyňa.

Holos 5: Sobeznačalnoje slovo...

Včera lišeňka pjaneseňka byla,
Pid sosnoju zelenoju spati lehla,
Prišol zajačeňko kričal na ňu,
Do domu, lišeňko, do domu,
Ne protіhaj sja tut pіd sosnoju zelenoju.

Holos 6: Anhelskija sily na hrobі tvojem...

1.

Choc by´s mi ruky zvjazala,
Koli by´s zle postupuvala,
Budu sja napivati,
A tvoji kosti smaruvati,
Choc budeš na oblak utіkati.

2.

Posіjala dіvčina poper zeleneňkij,
Žeby ju poľubil ďačok molodeňkyj,
Povnu žmeňu hrošej nosit
A dіvčinu za sja prosit.

Holos 7: Razrušyl jesi krestom...

Ja bіľšoho soblazna ne znala,
Jak koli ja pered pjanym mužom uťіkala.
Daj ti Bože usnuti,
Ne budeš mіh hlavu dvihnuti,
Budu ja lajala, trіskala,
Jak na konі jichala.
Oj už jem ťa mužu zauzdala.

Holos 8: So vysoty snizšel jesi...

1.

Vže ja ti ne dam spivati,
Voľu ti pysky zatkati,
Naučil jem ťa gazduvati,
Mušu lipšyj pozir dati.
Vidžu, što ty holovu zavila,
A jazyk rozpustila:
Za ďіvky drobno jes chodila,
A teper´ meni i sobi nohy zvjazala.
Mušu sja postarati,
I na teje lіkarstvo hľadati,
Bo ty by i črez ploty skakala
I mene do zemlі vopchala.

2.

Rozstupitesja panove slavny
Naj ja sobi rozpozeraju
Kotru dіvčinu vzjati važu:
Ďakovu by´m uzjav
No ďak mi za plečima stojit,
A popіšče ani ne znaje,
Jak ňa serce za popovov ťahaje.